Legary to szkielet tarasu – niewidoczna podkonstrukcja, od której zależy, czy deski po roku zaczną skrzypieć, wyginać się albo „chodzić” przy każdym kroku. Wybór odpowiednich legarów pod taras wpływa na trwałość nawierzchni bardziej niż sam materiał desek. Poniżej omawiamy trzy rodzaje legarów (drewniane, kompozytowe, aluminiowe), ich wymiary, zasady doboru rozstawu i błędy, których warto unikać przy montażu.
Legar – co to jest i jaką funkcję pełni w konstrukcji tarasu?
Legar to belka nośna, na której spoczywają deski tarasowe. Legary rozkładają obciążenie nawierzchni na punkty podparcia (podkładki, wsporniki, fundament) i tworzą przestrzeń wentylacyjną pod deskami – bez niej wilgoć gromadzi się od spodu i przyspiesza degradację zarówno drewna, jak i kompozytu.
Jak legary wpływają na trwałość tarasu?
Zbyt rzadki rozstaw legarów powoduje ugięcie desek pod obciążeniem – widoczne „fale” na nawierzchni i skrzypienie przy chodzeniu. Zbyt gęsty rozstaw to niepotrzebny koszt i utrudniona cyrkulacja powietrza. Źle dobrany materiał legara (np. nieimpregnowane drewno sosnowe na gruncie) gnije szybciej niż deski nad nim, co wymusza demontaż całego tarasu po kilku latach.
Dlatego dobór legarów to nie kwestia „byle co tanie” – to decyzja, która determinuje żywotność i komfort użytkowania tarasu na 15–25 lat.
Legary drewniane, kompozytowe i aluminiowe – porównanie materiałów
Na rynku dostępne są trzy rodzaje legarów, a każdy ma swoje zastosowanie i ograniczenia. Wybór zależy od materiału desek, podłoża, budżetu i oczekiwanej żywotności.
| Parametr | Legary drewniane | Legary kompozytowe | Legary aluminiowe (systemowe) |
| Materiał | Sosna impregnowana | WPC (mączka drzewna + polimer) | Stop aluminium |
| Typowe wymiary przekroju | 40×70 mm, 50×75 mm, 55×80 mm | 20×40 mm, 40×50 mm | 40×30 mm, 50×31 mm, 25×31 mm |
| Waga (mb) | 1,5–3,5 kg | 2,8–5,5 kg | 0,4–0,8 kg |
| Żywotność na gruncie | 10–15 lat | 15–25 lat | 30+ lat |
| Cena za mb (2026) | 11–14 zł | 16–25 zł | 30–40 zł |
| Odporność na gnicie | Niska–średnia (zależy od impregnacji) | Wysoka | Nie dotyczy (metal) |
Legary drewniane sosnowe to najtańsze rozwiązanie i najczęściej stosowane przy tarasach z desek drewnianych. Sosna impregnowana ciśnieniowo (klasa NTR AB lub odpowiednik) wytrzymuje 10–20 lat bezpośrednio na płycie betonowej, ale na gruncie – w bezpośrednim kontakcie z wilgocią – jej żywotność spada do 5–8 lat. Modrzew jest twardszy i bardziej odporny na wodę, natomiast droższy o 30–50%.
Legary kompozytowe łączą lekkość z odpornością na gnicie i owady. Sprawdzają się pod deski kompozytowe i na gruncie, gdzie wilgoć jest stałym zagrożeniem. Wadą jest niższa sztywność niż drewno przy dużych rozpiętościach – przy rozstawie powyżej 40 cm deski mogą się uginać pod punktowym obciążeniem (ciężka donica, stopa mebla).
Legary aluminiowe to najtrwalszy i najsztywniejszy wariant – nie gniją, nie odkształcają się termicznie i nie wymagają żadnej konserwacji. Aluminium o profilu zamkniętym 40×30 mm ze ścianką 2 mm wytrzymuje obciążenia porównywalne z drewnem 70×70 mm przy ułamku masy. Wadą jest cena – 2–3 razy wyższa niż drewno – ale przy tarasach inwestycyjnych (hotele, restauracje, obiekty publiczne) eliminuje ryzyko wymiany podkonstrukcji przez dekady.
Jedno zastrzeżenie dotyczy łączenia materiałów: legary drewniane pod deski kompozytowe to dopuszczalne rozwiązanie, o ile drewno jest impregnowane ciśnieniowo i nie leży na gruncie. Legary kompozytowe pod deski drewniane sprawdzają się gorzej – drewno pracuje inaczej niż kompozyt i przy dużych różnicach wilgotności mogą pojawić się naprężenia w punktach mocowania.
Jakiej grubości legary pod taras – wymiary i rozstaw
Grubość i rozstaw legarów zależą od dwóch czynników: materiału i grubości desek oraz rodzaju podłoża (beton, grunt, strop). Zasada jest prosta – im cieńsza deska i im większe spodziewane obciążenie, tym gęstszy rozstaw i grubszy legar.
Dla desek kompozytowych o standardowej grubości 22–25 mm rekomendowany rozstaw to około 35 cm (w osiach legarów). Przy deskach grubszych (26–28 mm) rozstaw może wynosić do 40 cm.
Deski drewniane o grubości 26–28 mm dobrze trzymają się przy rozstawie 50-60 cm. Przy drewnie egzotycznym (gęstość powyżej 900 kg/m³) rozstaw 40 cm jest bezpieczny dla desek 21 mm, bo sam materiał jest sztywniejszy od sosny czy modrzewia.
- Legar 45×70 mm (drewniany) – standardowy wybór pod tarasy przydomowe z desek drewnianych lub kompozytowych przy rozstawach do 50 cm.
- Legar 40×50 mm (kompozytowy) – wystarcza pod deski kompozytowe przy rozstawie do 35 cm. Nie należy go stosować w przewieszeniu, tylko na w pełnym podłożu.
- Legar 40×30 mm (aluminiowy) – mimo mniejszego przekroju daje sztywność porównywalną z grubym drewnem dzięki zamkniętemu profilowi metalowemu.
Przy wyborze wymiarów pamiętaj, że grubość legara wpływa na wysokość gotowego tarasu. Legar 40 mm + deska 25 mm + podkładka 10 mm = 75 mm nad podłożem. Jeśli taras ma się zrównać z progiem drzwi, policz te milimetry przed zakupem – zbyt wysoki taras blokuje otwieranie drzwi, a obniżenie go po montażu wymaga demontażu całej nawierzchni.
Legary pod taras kompozytowy wymagają gęstszego rozstawu niż pod drewno – wynika to z mniejszej sztywności profili WPC w porównaniu z drewnem litym. Producenci desek kompozytowych zawsze podają maksymalny rozstaw legarów w specyfikacji technicznej. Przekroczenie go, nawet o 5 cm, może skutkować utratą gwarancji i widocznym ugięciem desek latem, gdy kompozyt lekko mięknie w wysokich temperaturach.
Montaż legarów – dylatacja, podkładki i najczęstsze błędy
Nawet najlepsze legary nie spełnią swojej funkcji, jeśli montaż będzie wadliwy. Trzy najczęstsze błędy to: brak dylatacji, kontakt drewna z wilgotnym podłożem i zbyt mało punktów podparcia.
Dylatacja i mocowanie legarów do podłoża
Drewno i kompozyt pracują termicznie – rozszerzają się w upale i kurczą na mrozie. Między końcem legara a ścianą (lub inną przegrodą) zostaw min. 10–15 mm luzu. Przy legarach dłuższych niż 4 m stosuj łączniki, które pozwalają na ruch podłużny bez naprężeń.
Na gruncie legary układaj na podkładkach poziomujących lub wspornikach regulowanych – nigdy bezpośrednio na ziemi czy kruszywie. Podkładki gumowe EPDM (3–10 mm) odcinają legar od wilgoci kapilarnej i tłumią wibracje. Na betonie mocujesz legary kołkami rozporowymi do betonu, zachowując możliwość regulacji poziomu.
Rozstaw punktów podparcia pod legarem (nie mylić z rozstawem legarów) powinien wynosić 40–60 cm. Przy legarach aluminiowych można go zwiększyć nawet do 100 cm dzięki wyższej sztywności profilu (należy zapoznać się z instrukcją producenta). Za mało podpór powoduje ugięcie samego legara pod ciężarem desek i użytkowników – efekt jest taki sam jak zbyt rzadki rozstaw legarów, tyle że trudniejszy do naprawienia po zakończeniu montażu.
Legary pod taras na gruncie vs na betonie – różnice w doborze
Podłoże, na którym stawiasz taras, determinuje wybór materiału legarów i sposób ich mocowania. Na płycie betonowej lub istniejącej kostce brukowej legary drewniane i kompozytowe sprawdzają się dobrze – beton odprowadza wodę, a podkładki gumowe odcinają profile od wilgoci kapilarnej. Żywotność legara sosnowego na betonie to 10–20 lat, czyli znacznie więcej niż na gruncie.
Na gruncie rodzimym sytuacja jest trudniejsza. Legar leży bliżej źródła wilgoci, a w okresie jesienno-zimowym może przez tygodnie przebywać w kontakcie z mokrą ziemią lub kałużami stojącej wody. Sosna impregnowana w tych warunkach wytrzymuje 5–8 lat, modrzew – 8–12 lat. Legary aluminiowe nie gniją, dlatego na gruncie rekomendujemy to rozwiązanie.
Niezależnie od podłoża zapewnij min. 30 mm przestrzeni wentylacyjnej między spodem deski a podłożem. Ta szczelina pozwala na cyrkulację powietrza, która odprowadza wilgoć z przestrzeni pod tarasem. Bez wentylacji nawet najlepsze deski i legary degradują szybciej – wilgoć nie ma dokąd uciec i tworzy środowisko sprzyjające rozwojowi grzybów i pleśni. Na gruncie dodatkowo układamy agrotkaninę, żeby ograniczyć porost chwastów w przestrzeni pod tarasem.
